Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn: Điều tra tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được phải bảo đảm khoa học, khách quan, chuẩn hóa, đúng tiến độ

Sáng ngày 11/5/2026, tại Hà Nội, Bộ Y tế phối hợp cùng Bệnh viện Mắt Trung ương khởi động Chương trình điều tra đánh giá nhanh tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được tại Việt Nam (RAAB 2026).

Quang cảnh Chương trình

GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia dự và phát biểu chỉ đạo.

Tham dự chương trình có GS.TS Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam; PGS.TS Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Nhãn khoa Việt Nam cùng đại diện các đơn vị thuộc Bộ Y tế, các Tổ chức quốc tế tại Việt Nam, các bệnh viện mắt TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, các chuyên gia nhãn khoa trong nước và quốc tế.

GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu chỉ đạo

Phát biểu tại lễ khởi động, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia nhấn mạnh: Phòng, chống mù lòa không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành nhãn khoa mà còn là vấn đề của công bằng xã hội và phát triển con người.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Việt Nam ước tính có khoảng 2 triệu người mù hoặc giảm thị lực, trong đó khoảng 80% nguyên nhân gây mù có thể phòng ngừa hoặc điều trị được nếu được phát hiện sớm, quản lý tốt và tiếp cận dịch vụ kịp thời. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm đục thể thủy tinh, glôcôm, tật khúc xạ và nhiều bệnh lý mắt khác.

Thứ trưởng Bộ Y tế đánh giá, trong nhiều năm qua, chuyên ngành Mắt Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực. “Dữ liệu về tỷ lệ mù lòa, nguyên nhân gây mù, độ bao phủ phẫu thuật đục thể thủy tinh, chất lượng dịch vụ và rào cản tiếp cận của người dân cần được cập nhật đầy đủ hơn, chính xác hơn, phù hợp hơn với bối cảnh hiện nay”.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, RAAB 2026 không chỉ là một cuộc điều tra chuyên môn mà còn là bước khởi đầu để “xây dựng chính sách bằng bằng chứng, phân bổ nguồn lực bằng dữ liệu, tổ chức dịch vụ theo đúng nhu cầu thực tế của người dân”. Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị Bệnh viện Mắt Trung ương phối hợp chặt chẽ với các địa phương, chuyên gia quốc tế và các tổ chức đồng hành để triển khai chương trình bảo đảm khoa học, khách quan, chuẩn hóa và có giá trị ứng dụng thực tiễn cao. Cùng đó Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu dữ liệu thu thập phải “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, phục vụ trực tiếp cho chiến lược quốc gia về phòng chống mù lòa trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn và các đại biểu nhấn nút khởi động chương trình điều tra đánh giá nhanh tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được tại Việt Nam

Cũng theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, ngành Mắt cần chuyển mạnh từ điều trị đơn lẻ sang chăm sóc mắt toàn diện; từ tiếp cận theo bệnh viện sang dựa vào cộng đồng; từ can thiệp muộn sang phát hiện sớm và quản lý liên tục; đồng thời gắn chăm sóc mắt với y tế cơ sở, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, sức khỏe học đường và chuyển đổi số y tế. “Một nền y tế nhân văn là nền y tế không để người dân mất đi ánh sáng chỉ vì bệnh có thể phòng, có thể phát hiện, có thể điều trị nhưng không được tiếp cận kịp thời”, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cũng đề nghị chuyên ngành Mắt xem RAAB 2026 như điểm khởi đầu cho một tầm nhìn lớn hơn: Chuyển mạnh từ điều trị đơn lẻ sang chăm sóc mắt toàn diện; từ tiếp cận theo bệnh viện sang chăm sóc dựa vào cộng đồng; từ can thiệp muộn sang phát hiện sớm và quản lý liên tục; từ hoạt động phong trào sang quản trị bằng dữ liệu và chuẩn chất lượng. Trong giai đoạn tới, chăm sóc mắt cần gắn chặt hơn với y tế cơ sở, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, sức khỏe học đường cũng như chuyển đổi số và hồ sơ sức khỏe điện tử.

PGS.TS Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương phát biểu

Phát biểu khai mạc tại lễ khởi động, PGS.TS Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết, số liệu điều tra năm 2015 đến nay đã không còn phản ánh đầy đủ thực trạng mới sau đại dịch COVID-19, quá trình già hóa dân số và sự thay đổi mô hình bệnh tật.

Sự thay đổi phân vùng sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi cần bản đồ dịch tễ mới; vấn đề già hóa dân số ước khoảng 26 triệu người thuộc nhóm nguy cơ cao trên 50 tuổi; một số bệnh lý về mắt nổi lên với diễn biến phức tạp như do đái tháo đường, cao huyết áp và vấn đề báo động về tỷ lệ mắc tật khúc xạ.

PGS.TS Phạm Ngọc Đông nhấn mạnh: Sau hơn 10 năm kể từ 2015, với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, sự chuyển mình sâu rộng của chuyên ngành Mắt Việt Nam, với sự thay đổi cơ cấu bệnh tật nói chung, bệnh mắt nói riêng, Việt Nam cần có những số liệu thực tế nhất về các mặt bệnh mắt hiện nay, để biết rằng: Ai là người bị bệnh, bao nhiêu người bị bệnh, bệnh đó là bệnh gì? Nguyên nhân gây bệnh là gì? Người bệnh ở vùng nào?

Từ đó ngành Y tế Việt Nam nói chung, ngành Mắt nói riêng sẽ xây dựng được chiến lược phát triển phù hợp nhất, để nâng cao hiệu quả chăm sóc mắt, góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân”.

GS.TS Tôn Thị Kim Thanh. Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam phát biểu

Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS Tôn Thị Kim Thanh. Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam cho biết các chương trình điều tra phòng chống mù lòa tại Việt Nam luôn được quan tâm triển khai qua nhiều thời kỳ với quy mô lớn, nhờ đó ngành Y tế và ngành Mắt đã xây dựng được nhiều kế hoạch, giải pháp đúng hướng, từng bước hoàn thành các mục tiêu phòng chống mù lòa theo từng giai đoạn. Những nỗ lực đó đã góp phần mang lại ánh sáng cho hàng triệu người dân, giảm đáng kể gánh nặng xã hội do mù lòa gây ra.

Đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam cam kết đồng hành

Đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam bày tỏ sự ủng hộ và cam kết đồng hành hỗ trợ cuộc điều tra RAAB 2026 tại Việt Nam sẽ mang lại kết quả dữ liệu chính xác, đúng tiến độ, đáp ứng các tiêu chuẩn WHO. Đồng thời, các bên sẽ tiếp tục thúc đẩy những chương trình chăm sóc mắt cộng đồng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhãn khoa tốt hơn, góp phần hỗ trợ Việt Nam thực hiện cam kết quốc tế về mục tiêu thị giác toàn cầu.

Ngay sau lễ khởi động, các chuyên gia trong nước và quốc tế sẽ tập huấn cho điều tra viên và điều phối viên của 12 tỉnh, thành tham gia chương trình.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại chương trình

Kết quả Điều tra RAAB 2026 dự kiến được công bố vào cuối năm 2026, tạo cơ sở dữ liệu quan trọng để thúc đẩy thiện hiện các mục tiêu Thị giác 2030 và tăng cường nâng cao chất lượng chăm sóc mắt cho người dân Việt Nam trong giai đoạn mới./.

Nguồn: https://moh.gov.vn/index.jsp?pageId=5803&aid=167565&cid=8358