Xây dựng quy trình định lượng đồng thời 8 saponin có trong cây bảy lá một hoa (Paris polyphylla Sm.) bằng kỹ thuật HPLC

Thành phần hóa học chính của cây bảy lá một hoa (Paris polyphylla Sm.) là saponin với nhóm chính là saponin spirostan (khung diosgenin và pennogenin) với khoảng 90 hợp chất trong tổng số 147 saponin đã được phân lập. Các chất này góp phần quan trọng trong tiềm năng chống ung thư của cây bảy lá một hoa [1]. Diosgenin saponin có các hợp chất đáng chú ý là diosgenin, polyphyllin D (paris I, chonglou saponin I), paris saponin II (paris II, chonglou saponin II, polyphyllin II), dioscin (paris saponin III), paris IV, paris V, gracillin, polyphyllin C, E, F, trillin… [2, 3]. Pennogenin saponin có các hợp chất đáng chú ý như paris saponin H (paris H), paris saponin VI (chonglou saponin VI, paris VI), paris saponin VII (chonglou saponin VII, paris VII, Tg) [4, 5, 6].
Dược điển Trung Quốc 2015 sử dụng 4 chất đánh dấu để kiểm nghiệm dược liệu Paris gồm: Chonglou saponin I (polyphyllin D), chonglou saponin II (paris sapoinin II), chonglou saponin VI và chonglou saponin VII. Để định lượng hàm lượng các chất này, phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao ở bước sóng 203 nm được
sử dụng.
Tổng hàm lượng của 4 hợp chất trên không được thấp hơn 0,60 % tính trên dược liệu khô [7]. Để đánh giá chất lượng dược liệu bảy lá một hoa có ở Việt Nam, từ kết quả khảo sát sơ bộ hàm lượng một số saponin trong một số dịch chiết cây bảy lá một hoa ở Việt Nam (qua SKLM và HPLC), kết hợp với hoạt tính sinh học của các saponin và các hợp chất đánh dấu đã được Dược điển Trung Quốc sử dụng, 8 hợp chất được chọn lựa. Các hợp chất đó là polyphyllin D (PS-I), paris saponin II (PS-II), dioscin, paris saponin VI (PS-VI), paris saponin VII (PS-VII), paris saponin D (PS-D), paris saponin H (PS-H) và gracillin.
Muốn xây dựng được tiêu chuẩn cho dược liệu bảy lá một hoa cần có một phương pháp có thể phân tích đồng thời được cả 8 saponin kể trên. Phương pháp phân tích sẽ giúp cho khảo sát được với số lượng lớn các mẫu thu hái từ các vùng khác nhau ở các thời điểm khác nhau của năm để đưa ra các giới hạn phù hợp về hàm lượng các saponin nghiên cứu. Các kết quả khảo sát cũng sẽ giúp rà soát 8 hợp chất đánh dấu dự định đã phù hợp hay chưa. Cuối cùng, phương pháp sẽ được dùng trong đánh giá chất lượng dược liệu này sau khi tiêu chuẩn đã được xác định.

Đầu trang

Tải