Tổng hợp và tác dụng kháng tế bào ung thư của một số dẫn chất N-hydroxyacetamid
Tác giả: Mai Xuân Bách, Đỗ Thị Mai Dung
TÓM TẮT
Trong những năm gần đây, các dẫn chất của thiazolidindion đã và đang thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu phát triển thuốc trên thế giới nhờ các tác dụng chống đái tháo đường do hoạt hóa thụ thể peroxisom proliferator activated gamma (PPAR-γ) và ức chế protein tyrosin phosphat 1B (PTP1B), giúp cơ thể tăng tính nhạy cảm với insulin nội sinh, tăng tiêu thụ glucose và giảm đường huyết [1-4]. Một số thuốc điều trị đái tháo đường type 2 dựa trên khung thiazolidindion vẫn đang được sử dụng trên thị trường như rosiglitazon, pioglitazon. Bên cạnh tác dụng hạ đường huyết, hiện nay các dẫn chất của thiazolidindion còn được thử tác dụng kháng tế bào ung thư. Nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học đã khẳng định các dẫn chất mang khung thiazolidindion này có tác dụng ức chế sự phát triển của nhiều dòng tế bào ung thư [5-6]. Ngoài ra các thiazolidindion còn thể hiện các tác dụng sinh học khác như: Kháng khuẩn, kháng nấm, kháng viêm, chống độc thần kinh [7-9].
Các chất N-hydroxycarboxamid hay còn gọi là các acid hydroxamic là một trong các nhóm chất kháng ung thư theo cơ chế ức chế histone deacetylase điển hình [10]. Từ những cơ sở trên chúng tôi đã thiết kế và tổng hợp một số dẫn chất N-hydroxyacetamid mang khung 5-arylidenthiazolidin-2,4-dion (4a-e) và thử tác dụng gây độc tế bào của các dẫn chất tổng hợp được (hình 1). Các dẫn chất này được kỳ vọng như các chất lai hóa của
N-hydroxycarboxamid và thiazolidin-2,4-dion và sẽ tạo nên hoạt tính sinh học hấp dẫn.

Đầu trang