BỆNH RẬN MU

Rận mu là loài côn trùng ký sinh hút máu người, được tìm thấy chủ yếu ở vùng lông mu sinh dục ngoài ra cũng có thể gặp ở vùng lông khác như lông mày, lông mi, lông ngực, bụng…

Cho đến nay, có 3 loại rận gây bệnh cho người được biết là Pediculus humanus capitis (rận trên da đầu, còn gọi là chấy), Pediculus humanus corporis (rận cơ thể) và Phthirus pubis (rận mu). Rận đầu là loài thường gặp nhất trong ba loài, đặc biệt là ở trẻ em trong độ tuổi đi học. Rận thân là loài trung gian duy nhất có khả năng truyền các bệnh do vi khuẩn bao gồm sốt chiến hào, sốt phát ban dịch tễ và sốt hồi quy. Rận mu thường lây truyền qua tiếp xúc tình dục và có liên quan đến các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

Trên thế giới chưa có nhiều báo cáo về rận mu, tỷ lệ ước tính vào khoảng 2%. Số liệu chính xác về rận mu rất khó xác định do nhiều quốc gia không báo cáo hoặc bệnh nhân tự điều trị hoặc thầy thuốc tư điều trị mà không lưu dữ liệu.

Đặc điểm hình thể
Rận trưởng thành dài 1.3 – 2 mm, chúng ngắn và giống như hình con cua trông rất khác so với rận đầu và rận thân. Chúng thường có màu xám hoặc vàng nhạt. Đầu nhỏ, ngắn. Chân có 3 đôi trong đó 2 đôi chân sau to gấp nhiều lần đôi chân trước và có móng vuốt lớn, dài và cong lại giúp chúng bám chắc vào lông. Trứng rận mu nhỏ màu trắng thường dính chặt vào gốc lông.

Vòng đời của rận mu
Rận mu cái trưởng thành đẻ khoảng 3 trứng mỗi ngày. Sau khoảng 6 đến 8 ngày thì trứng nở và trải qua 3 giai đoạn tiến triển của nhộng trong khoảng 10-17 ngày thì thành rận trưởng thành. Như vậy một chu kỳ từ trứng tới rận trưởng thành khoảng 16 – 25 ngày. Mỗi ngày rận hút máu khoảng 4 đến 5 lần, và chúng sẽ chết nếu không được hút máu trong 1- 2 ngày.

Lây truyền
Bệnh phổ biến nhất ở người lớn. Rận mu chủ yếu lây qua quan hệ tình dục. Đôi khi rận mu cũng có thể lây qua quần áo, khăn trải giường, khăn bông của người nhiễm mầm bệnh. Hiếm gặp hơn là lây qua tiếp xúc với bệ ngồi bồn cầu vừa được người bị rận mu sử dụng. Rận mu trưởng thành chỉ tìm thấy trên người và không tự rời vật chủ trừ khi người này tử vong. Động vật không bị nhiễm hoặc lây lan rận mu.

Triệu chứng
Triệu chứng chính của bệnh là ngứa rất nhiều, đặc biệt ngứa nặng khi về đêm.
Viêm da mẩn đỏ hoặc loét da do bội nhiễm vi khuẩn vì gãi nhiều.
Có thể có sốt
Có thể viêm kết mạc nếu rận ký sinh ở lông mi.
Chẩn đoán
Dùng kính lúp tìm trứng, ấu trùng hay rận trưởng thành.

Sử dụng kính hiển vi quang học với vật kính 10X để quan sát.
Dùng dao cùn cạo vùng lông mu, da mu và hứng vào lam kính. Nhỏ một giọt KOH, đậy lamen, soi ngay dưới kính hiển vi quang học. Ta có thể quan sát được trứng, ấu trùng hay rận trưởng thành.

Hình ảnh trứng rận mu dưới KHV quang học phát hiện tại khoa Vi sinh Bệnh viện E

Hình ảnh rận mu dưới KHV quang học phát hiện tại khoa Vi sinh – Bệnh viện E

Điều trị
Bệnh rận mu.

1. Nguyên tắc

– Điều trị tại chỗ là chủ yếu

– Điều trị cho bạn tình và các thành viên khác trong gia đình

– Vệ sinh môi trường sống bằng tẩy trùng tất cả quần áo, chăn ga, khăn tắm

2. Tại chỗ

– Cạo sạch lông

– Dùng thuốc diệt côn trùng tại chỗ

– Trường hợp rận mu ở mí mắt dùng permethrin 1% lotion bôi vùng mí mắt. Nhắm mắt 10 phút sau đỏ rửa sạch.

3. Toàn thân

– Dùng kháng sinh nếu có dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân

– Kháng Histamin để giảm ngứa, giảm kích thích da

– Trường hợp tổn thương lan rộng có thể sử dụng thuốc dạng uống.

Phòng bệnh

– Phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời hạn nhằm hạn chế lây lan

– Quan hệ tình dục an toàn, không quan hệ với người bị bệnh cho đến khi được điều trị khỏi hoàn toàn.

– Giặt giũ chăn màn, ga, khăn tắm thường xuyên phơi dưới ánh nắng mặt trời

– Vệ sinh cá nhân tốt, không dùng chung chăn ga, khăn tăm với người đang bị bệnh

– Làm sạch nhà cửa, gường và phòng tắm bằng chất tẩy rửa.

– Cần gặp bác sĩ chuyên khoa Da liễu hoặc chuyên gia về côn trùng học để được tư vấn liệu pháp chữa trị phù hợp.

Người viết : Ths. BS. Phạm Thị Vân và cộng sự khoa Vi sinh – Bệnh viện E.

Nguồn: https://benhviene.com/bai-viet/12-benh-ran-mu-20250716040545289.html