Chủ động phòng bệnh do vi rút Hanta: Không chủ quan trước nguy cơ mới nổi

Trong bối cảnh nhiều dịch bệnh mới nổi xuất hiện trên thế giới, vi rút Hanta đang thu hút sự quan tâm của người dân và ngành y tế do khả năng gây bệnh nặng và diễn biến nhanh. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc, nhưng nguy cơ xâm nhập vẫn hiện hữu khi nguồn lây từ động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột, khá phổ biến trong môi trường sống. Trước tình hình đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk đang tăng cường tuyên truyền, giúp người dân nhận diện nguy cơ và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay từ sớm.

Vi rút Hanta là nhóm vi rút có thể gây ra các bệnh lý nguy hiểm như hội chứng phổi do vi rút Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường. Tuy nhiên, sau đó bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây ho, tức ngực, khó thở, tụt huyết áp, suy hô hấp và có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với vi rút Hanta, việc điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức tích cực tại cơ sở y tế.

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới, đầu tháng 5/2026 đã ghi nhận một chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch hành trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương, trong đó có các trường hợp được xác nhận và nghi nhiễm vi rút Hanta, đã có ca tử vong. Dù chưa ghi nhận người Việt Nam liên quan, nhưng diễn biến này cho thấy nguy cơ của bệnh không chỉ giới hạn trong một khu vực mà có thể lan rộng, đặt ra yêu cầu cảnh giác cao đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Bệnh do vi rút Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm sang người, chủ yếu là chuột. Vi rút tồn tại trong nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Con người có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc trực tiếp với chuột hoặc chất thải của chúng, bị chuột cắn, hoặc hít phải bụi trong không khí có chứa vi rút khi quét dọn, lau chùi tại những nơi chuột sinh sống. Thời gian ủ bệnh thường từ 2-4 tuần, có thể tới 8 tuần. Đặc biệt, việc quét khô hoặc dùng máy hút bụi tại khu vực có phân, nước tiểu khô của chuột có thể làm phát tán mầm bệnh vào không khí, làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Lây truyền từ người sang người rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận.

Trao đổi về vấn đề này, Thạc sĩ, bác sĩ CKII Hoàng Hải Phúc – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đắk Lắk, cho biết: “Mặc dù đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc bệnh do vi rút Hanta, nhưng nguy cơ vẫn luôn tiềm ẩn do điều kiện môi trường có sự xuất hiện phổ biến của chuột. Điều quan trọng là người dân cần hiểu đúng về đường lây truyền để chủ động phòng tránh, không nên hoang mang nhưng cũng tuyệt đối không chủ quan”.

Theo bác sĩ Phúc, vi rút Hanta không lây lan dễ dàng như một số bệnh đường hô hấp khác, tuy nhiên lại có khả năng gây bệnh nặng nếu nhiễm phải. Vì vậy, việc phòng bệnh cần bắt đầu từ những hành vi rất cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày như giữ gìn vệ sinh môi trường, kiểm soát sự xuất hiện của chuột trong khu dân cư, nơi ở và nơi làm việc. Đặc biệt, người dân cần thay đổi thói quen dọn dẹp không an toàn như quét khô hay dùng máy hút bụi tại khu vực có dấu hiệu chuột, vì khi quét dọn, hút bụi hoặc dọn nhà, dọn kho nơi có chuột nhiễm bệnh trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí; người hít phải bụi có chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm vi rút Hanta đồng thời có thể làm phát tán mầm bệnh trong không khí.

Cũng theo Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đắk Lắk, ngành y tế địa phương đang tăng cường giám sát, theo dõi tình hình dịch bệnh trên thế giới, đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông để người dân tiếp cận thông tin chính xác, kịp thời. “Chúng tôi khuyến cáo người dân khi có các triệu chứng nghi ngờ sau khi tiếp xúc với chuột hoặc môi trường có nguy cơ thì cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tư vấn và xử trí kịp thời, hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra”, bác sĩ Phúc nhấn mạnh. Theo bác sĩ Hoàng Hải Phúc, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, đặc biệt tại cộng đồng, nhằm giúp người dân nắm rõ các biện pháp phòng bệnh đơn giản nhưng hiệu quả, từ đó hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Ghi nhận thực tế cho thấy, thông tin về vi rút Hanta vẫn còn khá mới với nhiều người dân. Chị Nguyễn Thị Lan (trú tại phường Buôn Ma Thuột) chia sẻ: “Khi nghe thông tin về vi rút này, tôi cũng khá lo lắng vì bệnh liên quan đến chuột, trong khi khu vực sinh sống vẫn thỉnh thoảng có chuột xuất hiện. Tôi mong muốn được cung cấp thêm thông tin cụ thể để biết cách phòng tránh.” Còn anh Trần Văn Hùng (trú tại xã Ea Ktur, tỉnh Đắk Lắk) cho biết: “Trước đây tôi chưa từng nghe về vi rút Hanta. Sau khi được tuyên truyền, tôi thấy việc giữ vệ sinh môi trường và hạn chế tiếp xúc với chuột là rất quan trọng”.

Ngành y tế khuyến cáo, để chủ động phòng bệnh do vi rút Hanta, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp như không tiếp xúc trực tiếp với chuột sống hoặc chuột chết, cũng như phân, nước tiểu, nước bọt của chuột; khi dọn dẹp nơi có dấu vết chuột cần mở cửa thông thoáng, đeo găng tay, khẩu trang và làm ẩm khu vực trước khi vệ sinh, tuyệt đối không quét khô hoặc dùng máy hút bụi; rửa tay bằng xà phòng sau khi vệ sinh hoặc tiếp xúc với khu vực có nguy cơ; bịt kín các khe hở trong nhà, bảo quản thực phẩm trong đồ chứa kín và thu gom rác hằng ngày để hạn chế thu hút chuột.

Bên cạnh đó, nếu sau khi tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ mà xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, tiêu chảy hoặc khó thở, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và thông báo rõ yếu tố dịch tễ nhằm được xử trí kịp thời.

Vi rút Hanta tuy chưa xuất hiện tại Việt Nam, nhưng nguy cơ vẫn luôn hiện hữu. Chủ động phòng bệnh từ sớm, từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng./.

Nguồn https://yte.daklak.gov.vn/ASPX/TinTuc_ChiTiet.aspx?iDV=1&id=167651