Chiết xuất, phân lập, tinh chế và thiết lập chất chuẩn polyphyllin D từ thân rễ cây bảy lá một hoa (Paris polyphylla Sm. var. chinensis (Franch.) H. Hara)

Bảy lá một hoa (Paris polyphylla Sm. var. chinensis (Franch.) H. Hara) là một dược liệu quý hiếm, có tác dụng kháng vi sinh vật [1], cầm máu [2]. Nghiên cứu về thành phần hóa học của bảy lá một hoa cho thấy saponin là thành phần chính của loài này và là thành phần có hoạt tính chống ung thư tiềm năng [3]. Tổng hợp tài liệu đến thời điểm hiện tại đã có khoảng 150 hợp chất saponin được phân lập từ cây ảy lá một hoa. Cấu trúc của các hợp chất này chủ yếu thuộc nhóm saponin steroid khung spirostan (diosgenin. pennogenin), pseudo-spinostan, furostan, pregnan và saponin tri terpenoid [4].

Polyphyllin D (Diosgenin-3-O-α-Larabinofuranosyl-(1→4)- [α-L-rhamnopyranosyl- (1→2)]-β-D-glucopyranosid) là một trong những thành phần chính của cây bảy lá một hoa và được chứng minh là hoạt chất có tác dụng kiềm chế nhiều loại tế ào ung thư như: ức chế dòng tế bào ung thư gan HepG2 và cả dòng tế bào ung thư gan kháng thuốc R-HepG2 [5], gây độc tế ào ung thư vú [6], ung thư phổi [7]… Dược điển Trung Quốc 2015 sử dụng 4 chất đánh dấu để kiểm nghiệm dược liệu Paris (rễ phơi khô cùa 2 loài Paris polyphylla Sm. var. yunnanensis (Franch.) Hand. Mazz. và Paris polyphylla Sm. var. chinensis (Franch.) H. Hara được thu hái vào mùa thu) gồm chonglou saponin I (pans saponin I. polyphyllin D), chonglou saponin II (paris saponin II), chonglou saponin VI (paris saponin VI) và chonglou saponin VII (paris saponin VII). Tổng hàm lượng của 4 chất trên không được thấp hơn 0,60% tính theo dược liệu khô kiệt [8].

Nghiên cứu này được tiến hành nhằm xây dựng quy trình phân lập, tinh chế và thiết lập chất chuẩn polyphyllin D, góp phần tạo nguồn chất chuẩn phục vụ công tác kiểm tra và đánh giá chất lượng của dược liệu bảy lá một hoa và các sản phẩm từ dược liệu này.

Đầu trang

Tải