Nghiên cứu cải tiến uy trình tổng hợp fenofibrat

Fenofibrat (1), biệt dược: Tricor) là một trong những thuốc hạ lipid máu thuộc nhóm fibrat được sử dụng phổ biến trên thế giới. Đây là một dạng tiền thuốc (prodrug), khi được hấp thu vào máu nó sẽ bị thủy phân nhóm ester để tạo thành chất có hoạt tính là acid fenofibric (2) [1]. So với các dẫn chất cùng nhóm, hoạt chất này có nhiều ưu điểm như tác dụng dược lý cao, ít tác dụng phụ. Ngoài ra, so với các thuốc nhóm statin, fenofibrat nổi bật nhờ tính an toàn, tác dụng tốt trên hầu hết các chứng tăng lipid máu và làm tăng các cholesterol tốt. Hơn nữa, fenofibrat có thể được dùng phối hợp với các thuốc thuộc nhóm statin nhằm làm tăng hiệu quả và tính an toàn.

Tham khảo các tài liệu công bố về các phương pháp tổng hợp fenofibrat [2-8] cho thấy phương pháp sử dụng phản ứng tạo ester giữa acid fenofibric và isopropanol (IPA) là phương pháp khả thi có khả năng ứng dụng ở quy mô công nghiệp. Tuy nhiên, các tác nhân và xúc tác cho phản ứng tạo ester này như SOCl2, H2SO4 khó triển khai ở quy mô công nghiệp do vấn đề về môi trường, xử lý khối phản ứng hoặc sử dụng lượng lớn xúc tác [3, 6]. Nhằm cải tiến quy trình tổng hợp fenofibrat có thể ứng dụng vào sản xuất nguyên liệu hóa dược này tại Việt Nam, bài báo này chúng tôi công bố phương pháp mới tạo fenofibrat (1) từ acid fenofibric (2) và IPA sử dụng xúc tác acid p-toluensulfonic (PTSA). Quá trình tổng hợp fenofibrat được tiến hành qua 2 giai đoạn: Giai đoạn 1: Tổng hợp acid fenofibric (2) từ anisol; Giai đoạn 2: Ester hóa acid fenofibric tạo fenofibrat sử dụng xúc tác PTSA.

Đầu trang

Tải