Xây dựng và thẩm định phương pháp định lượng đồng thời acid deacetylasperulosidic và rutin trong lá nhàu (Morinda citrifolia L.) bằng phương pháp HPLC/UV-Vis

Các bộ phận của cây nhàu (Morinda citrifolia L.) được dùng trong Y học cổ truyền chữa trị một số trường hợp như: Quả giúp nhuận tràng, lợi tiểu, giảm ho, hạ sốt, kinh nguyệt không đều; lá dùng chữa mụn nhọt, sốt rét, kiết lỵ; rễ trị sung huyết, trĩ, xuất huyết não. Nghiên cứu về thành phần hóa học cho thấy gần 200 hợp chất hiện diện trong các bộ phận khác nhau của cây nhàu chủ yếu là các iridoid glycosid, flavonoid, anthraquinon dạng morindon, sterol, nucleosid saccharid. Trong đó, acid deacetylasperulosidic (DAA) và rutin là hai chất chỉ dấu quan trọng có hàm lượng tương đối cao, mang lại nhiều tác dụng quý cho cây nhàu [1]. DAA thuộc nhóm iridoid glycosid đã được chứng minh có tác dụng kháng ung thư, tăng cường miễn dịch, hạ huyết áp, chống béo phì. Rutin là flavonoid điển hình hiện diện trong nhiều dược liệu, có tác dụng kháng oxy hóa, kháng viêm mạnh, ức chế nhiều chủng vi khuẩn, hạ huyết áp và ức chế nhiều dòng tế bào ung thư khác nhau [2]. Hiện nay, nhàu là cây dược liệu được phát triển trên quy mô toàn cầu, các sản phẩm từ nhàu không chỉ là nguyên liệu cho lĩnh vực y dược mà còn được sử dụng trong các lĩnh vực khác như công nghệ sinh học, hóa sinh và công nghệ nano. Ở Việt Nam, nhàu phân bố nhiều ở các tỉnh phía Nam. Nhàu cũng được khuyến khích tập trung phát triển trồng ở quy mô lớn theo quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30/10/2013 của Thủ tướng Chính phủ và quyết định số 3657/QĐ-BYT ngày 20/08/2019 phê duyệt Danh mục 100 cây dược liệu ưu tiên phát triển trong giai đoạn 2020- 2030. Một số công bố gần đây cho thấy nhàu có tác dụng làm lành nhanh vết thương, tăng cường miễn dịch, ức chế virus, gây độc trên nhiều dòng tế bào ung thư, hỗ trợ điều trị đái tháo đường [3-6].

Dược điển Việt Nam V (2017) đã có chuyên luận về quả và rễ nhàu, nhưng bộ phận lá vẫn chưa có quy định cụ thể. Lá nhàu vừa có những hoạt chất có tác dụng tốt vừa là sản phẩm phụ của quá trình canh tác. Tận dụng lá để phát triển các sản phẩm dùng ngoài vừa kinh tế vừa an toàn là một trong những yếu tố góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế. Do đó, việc xây dựng quy trình định lượng đồng thời acid deacetylasperulosidic và rutin trong lá nhàu là cần thiết để định hướng bổ sung và nâng cấp cho chỉ tiêu định lượng đối với chuyên luận lá nhàu, phục vụ cho các công tác nghiên cứu về sau.

Đầu trang

Tải