Tăng nhãn áp có đồng nghĩa với bị glôcôm?

Tại sao một số trường hợp có tăng nhãn áp nhưng không tiến triển thành glôcôm? Đây là một thực tế mà cả các bác sĩ chuyên khoa Mắt và những bệnh nhân được chẩn đoán nghi ngờ glôcôm đều có thể gặp phải.

Để xác định tổn thương thực sự do glôcôm gây ra, chúng ta cần xét nghiệm đánh giá thị trường và đầu thị thần kinh. Các trường hợp không có dấu hiệu tổn thương đầu thị thần kinh, góc thoát thủy dịch (góc tiền phòng) mở được xác định có “Tăng nhãn áp” hoặc “Nghi ngờ glôcôm”. Những trường hợp có tổn thương đầu thị thần kinh, góc thoát thủy dịch mở và nhãn áp trên giới hạn bình thường (> 21 mmHg) được xác định có glôcôm góc mở nguyên phát.

Trên thực tế, theo 2 nghiên cứu Blue Mountains Eye Study và Melbourne Visual Impairment Project, cứ 2/100 người ở tuổi 40 có glôcôm góc mở nguyên phát nhưng tận 4/100 người ở tầm tuổi này có tăng nhãn áp. Như vậy, tăng nhãn áp đơn thuần phổ biến hơn glôcôm thực sự.

Hình ảnh minh họa (Nguồn: Internet).

Nhưng mối liên quan giữa tăng nhãn áp đơn thuần và glôcôm thực sự là gì? Tại sao có những người lại dễ xuất hiện tổn thương thị thần kinh đến thế còn những người khác tăng nhãn áp nhiều năm nhưng không sao?

Sự thật là nhãn áp càng cao thì nguy cơ tiến triển thành glôcôm thực sự càng cao. Tuy nhiên, tăng nhãn áp nhẹ không kèm theo tổn thương thị trường và đầu thị thần kinh thì chỉ cần theo dõi. Các yếu tố khác như tiền sử gia đình có người mắc glôcôm và các bệnh toàn thân khác như tăng huyết áp, đái tháo đường sẽ được cân nhắc để quyết định trường hợp tăng nhãn áp nào nên được can thiệp. Tuy nhiên, cho đến hiện tại, nguy cơ tiến triển glôcôm khi có tăng nhãn áp vẫn chưa được tính toán một cách chính xác.

May mắn là, thử nghiệm lâm sàng có tên Ocular Hypertension Treatment Study (OHTS) đã được tiến hành và giúp chúng ta xác định nguy cơ tương đối của tiến triển glôcôm khi có tăng nhãn áp. Các phát hiện của nghiên cứu này được công bố trên tạp chí JAMA Ophthalmology danh tiếng. Thử nghiệm kéo dài 5 năm và được điều phối bởi Washington University ở St Louis, Hoa Kỳ. Nghiên cứu tuyển mộ 1636 bệnh nhân không có tổn thương ở đầu vào nhưng có nhãn áp tăng ở mức 24 – 32 mmHg. Những bệnh nhân này được phân ngẫu nhiên vào 2 nhóm để xác định tác động của điều trị hạ nhãn áp sớm lên tiến triển thành glôcôm thực sự từ tăng nhãn áp đơn thuần.

Các kết quả của OHTS cho thấy một mức giảm nhãn áp khiêm tốn ở nhóm được can thiệp. Mục tiêu là giảm 20% hoặc đưa nhãn áp xuống dưới 25 mmHg, sau đó những bệnh nhân này được theo dõi trong 5 năm và so sánh với nhóm không điều trị. Kết thúc thời gian thử nghiệm, gần 10% (9.5%) nhóm không được điều trị tiến triển thành glôcôm trong khi con số này là nhóm được điều trị là 4.5%.

Vậy có nên điều trị tất cả các bệnh nhân có tăng nhãn áp đơn thuần? Câu trả lời là không. Mặc dù việc điều trị đúng là có mang lại lợi ích nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả bệnh nhân đều được can thiệp nếu chỉ dựa vào trị số nhãn áp.

Cần lưu ý rằng sau 5 năm, 90.5% những bệnh nhân không được điều trị vẫn hoàn toàn bình thường, không tiến triển thành glôcôm. Nghĩa là nếu điều trị 100 bệnh nhân, có thể ngăn ngừa được 5 trường hợp glôcôm ở giai đoạn sớm nhưng trì hoãn điều trị đến khi có tổn thương thực sự thì là có hại cho bệnh nhân. Vì một khi đã cam kết với lộ trình điều trị thì bệnh nhân sẽ phải chấp nhận đối mặt với rủi ro của các lựa chọn điều trị trong suốt phần đời còn lại của họ. Nhờ vào thử nghiệm Ocular Hypertension Treatment study mà giờ đây chúng ta đã có thêm một bằng chứng tốt để ra quyết định liên quan đến sức khỏe cho đôi mắt của mình.

ThS.BSNT Hoàng Thanh Tùng (biên soạn)

Tham khảo: Glaucoma Australia

Nguồn: http://benhviendaihocyhanoi.com/bai-viet/cac-hoat-dong-khac/tang-nhan-ap-co-dong-nghia-voi-bi-glocom