Chụp X-quang tuyến vú: Phương pháp hiệu quả giúp phát hiện sớm ung thư vú

Nhiều trường hợp ung thư vú được phát hiện khi khối u còn rất nhỏ, chưa gây đau hay sờ thấy bất thường nhờ chụp X-quang tuyến vú định kỳ. Theo đó, tỷ lệ tử vong do ung thư vú ở phụ nữ cũng giảm từ 25 – 30%.

Ung thư vú hiện là bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn thế giới, đồng thời cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư ở nữ giới. Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, bệnh thường tiến triển âm thầm, gần như không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện khi khối u đã lớn hoặc di căn.

Các chuyên gia cho biết, chụp X-quang tuyến vú (mammography) hiện vẫn là phương pháp sàng lọc hiệu quả nhất giúp phát hiện sớm ung thư vú, kể cả khi tổn thương mới chỉ vài milimet hoặc chưa thể sờ thấy trên lâm sàng.

Ung thư vú không xuất hiện “qua một đêm”

Theo các bác sĩ, ung thư vú là kết quả của quá trình biến đổi âm thầm, kéo dài nhiều năm trong các tế bào tuyến vú.

Ban đầu, các tế bào chỉ tăng sinh bất thường, tăng sing quá mức (tăng sản ống). Theo thời gian, khi các đột biến gen tiếp tục tích lũy, tổn thương có thể tiến triển thành ung thư tại chỗ rồi ung thư xâm lấn, có khả năng lan rộng sang các cơ quan khác. Quá trình này chịu ảnh hưởng bởi nội tiết tố, yếu tố di truyền và môi trường sống.

Chính vì diễn tiến âm thầm nên việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi được chẩn đoán sớm, người bệnh có cơ hội điều trị hiệu quả hơn, giảm nguy cơ phải cắt bỏ toàn bộ tuyến vú, đồng thời cải thiện đáng kể chất lượng sống và tiên lượng lâu dài.

X-quang tuyến vú được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong sàng lọc?

X-quang tuyến vú là kỹ thuật sử dụng tia X liều thấp để khảo sát cấu trúc mô vú. Phương pháp này có khả năng phát hiện những tổn thương rất nhỏ, đặc biệt là các vi vôi hóa – dấu hiệu sớm có thể xuất hiện trước cả khi hình thành khối u rõ rệt.

Trong thực hành, người bệnh thường được chụp hai bên vú với các tư thế tiêu chuẩn để bác sĩ đánh giá toàn diện mô tuyến và đối chiếu giữa hai bên.

Một ưu điểm lớn của X-quang tuyến vú là thời gian thực hiện nhanh, ít xâm lấn, chi phí hợp lý và có thể triển khai rộng rãi trong cộng đồng. Hình ảnh được lưu trữ giúp bác sĩ theo dõi sự thay đổi của tuyến vú theo thời gian, từ đó phát hiện sớm các bất thường kín đáo.

Nhiều phụ nữ lo ngại việc chụp X-quang có thể gây hại do tia xạ. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định liều tia sử dụng trong chụp X-quang tuyến vú rất thấp và nằm trong giới hạn an toàn. Lợi ích của việc phát hiện sớm ung thư vượt trội hơn rất nhiều so với nguy cơ từ tia xạ.

Không phải ai cũng có nguy cơ giống nhau

Các khuyến cáo hiện đại đều cho rằng sàng lọc ung thư vú cần dựa trên phân tầng nguy cơ thay vì áp dụng chung cho tất cả phụ nữ.

Với nhóm nguy cơ trung bình – tức không có tiền sử bản thân mắc ung thư vú, không mang đột biến gen nguy cơ cao và không có người thân gần mắc bệnh sớm – nhiều hướng dẫn hiện nay khuyến cáo nên bắt đầu chụp X-quang tuyến vú định kỳ từ 40 tuổi.

Trong khi đó, nhóm nguy cơ cao như người mang đột biến BRCA1, BRCA2, có nhiều người thân mắc ung thư vú hoặc từng xạ trị vùng ngực từ trẻ… cần được theo dõi sớm hơn, thậm chí từ 25-30 tuổi. Những trường hợp này thường được chỉ định kết hợp X-quang tuyến vú với cộng hưởng từ để tăng khả năng phát hiện tổn thương, đặc biệt ở phụ nữ trẻ có mô vú dày.

Các bác sĩ cảnh báo, không ít phụ nữ chỉ đi khám khi sờ thấy khối u hoặc xuất hiện đau vú kéo dài. Tuy nhiên, khi có triệu chứng rõ ràng, bệnh đôi khi đã ở giai đoạn muộn hơn.

Ngoài tầm soát định kỳ, phụ nữ cần lưu ý các dấu hiệu bất thường như:

· Sờ thấy khối cứng ở vú hoặc nách

· Tiết dịch bất thường ở núm vú

· Da vú dày lên, đỏ, lõm hoặc biến dạng

· Núm vú co kéo, thay đổi hình dạng

Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chụp X-quang tuyến vú kịp thời.

Phát hiện ung thư từ những dấu hiệu rất nhỏ

Một trường hợp điển hình được ghi nhận tại Bệnh viện Bạch Mai là bệnh nhân nữ 53 tuổi đi khám sàng lọc định kỳ.

Nếu phim chụp năm 2022 chưa ghi nhận bất thường, thì đến lần kiểm tra năm 2024, bác sĩ phát hiện một cụm vi vôi hóa nhỏ ở vú phải. Sinh thiết sau đó xác định đây là ung thư biểu mô ống tại chỗ – giai đoạn rất sớm của ung thư vú.

Hình minh hoạ trường hợp bệnh nhân nữ 53 tuổi khám sàng lọc ung thư vú

Theo các chuyên gia, đây chính là giá trị lớn nhất của tầm soát: phát hiện bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng, trước khi khối u phát triển lớn hoặc di căn.

Hiện nay, tại Bệnh viện Bạch Mai, hệ thống X-quang vú kỹ thuật số cho phép tạo ảnh chất lượng cao với liều tia thấp. Hình ảnh được lưu trữ trên hệ thống PACS và được đọc độc lập bởi hai bác sĩ chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu về tuyến vú theo quy trình “double reading”, giúp tăng khả năng phát hiện tổn thương kín đáo và giảm nguy cơ bỏ sót.

Nguồn https://bachmai.gov.vn/bai-viet/chup-x-quang-tuyen-vu-phuong-phap-hieu-qua-giup-phat-hien-som-ung-thu-vu?id=08d2c596-ab15-492a-95e2-2750c8360f80