Y tế cơ sở gần dân để bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân

Bà V.T.N.Q trú tại thôn 20 xã Ea Riêng cho biết, trước đây khi thấy bệnh nặng người dân mới chịu đi thăm khám, mà đã đi khám là phải lên tuyến trên. Nay Trạm Y tế xã ở gần và được các bác sĩ tư vấn kỹ, theo dõi thường xuyên nên người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Có thể nói, một trong những mục tiêu quan trọng của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là giảm tất cả các khâu trung gian, đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn. Đối với lĩnh vực y tế, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu ngày càng tăng. Sự chuyển biến trong nhận thức của người dân từ bị động sang chủ động chăm sóc sức khỏe chính là minh chứng rõ nét cho hiệu quả bước đầu của quá trình đổi mới y tế cơ sở.

Không chỉ dừng lại ở các hoạt động khám, chữa bệnh ban đầu, hiện nay, tất cả các Trạm Y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang trong lộ trình triển khai thêm nhiều dịch vụ kỹ thuật và hoạt động chuyên môn theo quy định của Bộ Y tế.

Trạm Y tế xã Cư Prao có 19 cán bộ, viên chức, bao gồm 02 bác sĩ, 04 y sĩ, 05 điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên xét nghiệm, dược sĩ và cán bộ dân số… Mặc dù địa bàn rộng, dân cư sống không tập trung và điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu nhưng trong thời gian qua Trạm Y tế xã Cư Prao vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ các hoạt động chuyên môn, từ khám chữa bệnh ban đầu đến quản lý sức khỏe cộng đồng. Chỉ tính riêng năm 2025, Trạm đã khám và chữa bệnh cho trên 14.500 lượt bệnh nhân.

Ông Y’Nơm Niê – Phụ trách Trạm Y tế xã Cư Prao cho biết, chúng tôi quản lý sức khỏe người dân theo từng nhóm đối tượng. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hay bệnh nhân mắc bệnh mãn tính đều có danh sách theo dõi riêng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cán bộ y tế sẽ chủ động tiếp cận, tư vấn hoặc chuyển tuyến… Cách làm này cho thấy sự thay đổi rõ rệt: Từ việc khám bệnh theo lượt sang quản lý sức khỏe theo quá trình. Nhờ đó, nhiều bệnh lý được phát hiện sớm, kiểm soát kịp thời, giảm áp lực cho tuyến trên

Ông Y’Nơm Niê – Phụ trách Trạm Y tế xã Cư Prao báo cáo với Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức về những khó khăn

trong quá trình triển khai khám chữa bệnh ban đầu cho người dân địa phương.

Trên thực tế, ở lĩnh vực y tế, thay đổi rõ nhất sau khi vận hành mô hình mới là việc tăng cường năng lực cho tuyến cơ sở để “vận hành” đi vào hoạt động nhanh nhất và đảm bảo chất lượng nhất. Theo đó, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, việc điều chuyển, biệt phái bác sĩ về trạm y tế xã đã tạo “làn gió mới” trong việc nâng cao năng lực, chú trọng chất lượng chuyên môn cao ngay từ tuyến cơ sở. Đây là một định hướng chiến lược của Đảng, Nhà nước thể hiện bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển lấy con người làm trung tâm, lấy sức khỏe nhân dân làm nền tảng, làm động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước; chuyển từ “chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”, từ bị động sang chủ động bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Giải quyết khó khăn về nhân lực tại cơ sở

Sau khi tinh giảm bộ máy, toàn tỉnh Đắk Lắk có 102 Trạm Y tế xã, phường, với 2.649 viên chức, người lao động, trong đó có 257 bác sĩ, chiếm 9,7%; 313 dược sĩ, chiếm 11,82%; 516 điều dưỡng, chiếm 19,48%; 930 y sĩ, chiếm 35,11%; 302 hộ sinh, chiếm 11,4% … Đây là lực lượng trực tiếp bám sát cơ sở, giữ vai trò quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Theo đó, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị và thiếu nhân lực, nhưng hầu hết các Trạm y tế xã, phường đã nỗ lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Tuy nhiên, một điều đáng nói là sau sáp nhập, áp lực đối với y tế cấp xã cũng tăng lên khi địa bàn rộng hơn, dân số quản lý lớn hơn, trong khi cơ sở vật chất và nhân lực chưa đồng đều, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Nhiều cán bộ y tế cơ sở phải kiêm nhiệm nhiều phần việc từ khám, chữa bệnh đến y tế dự phòng, tiêm chủng, dân số… Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục đầu tư về nhân lực, trang thiết bị và điều kiện làm việc để y tế cơ sở thực sự phát huy vai trò tuyến đầu.

Bà Nguyễn Thị Sim- Phó Giám đốc Trạm y tế xã Ea Na, tỉnh Đắk Lắk cho biết, sau khi chuyển giao về địa phương quản lý, dù có lợi thế gần dân, thuận tiện trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, song Trạm y tế xã vẫn đối mặt với không ít khó khăn khi cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị y tế thiếu và lạc hậu, nhất là các thiết bị cận lâm sàng như máy X-quang, siêu âm… Bên cạnh đó, áp lực về nhân lực cũng là bài toán nan giải.

“Với 23 biên chế trong khi địa bàn quản lý rộng, khối lượng công việc lớn, đội ngũ cán bộ y tế phải kiêm nhiệm nhiều việc, phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả chuyên môn và chất lượng phục vụ. Mong muốn cơ sở vật chất xây cho đủ quy hoạch. Về con người thì cần sớm bổ sung thêm cho đầy đủ để đảm nhiệm theo đúng vị trí, việc làm….” bà Sim nói

Theo bà Nguyễn Thị Thắm – Giám đốc Trạm Y tế xã Ea Riêng, tỉnh Đắk Lắk, xã Ea Riêng được thành lập trên cơ sở sáp nhập 03 xã bao gồm xã Ea Riêng cũ, xã Ea M’Doal, xã Ea H’Mlay, dân số trên 16.600 người, sinh sống ở 24 thôn. Với địa bàn rộng, dân số đông trong khi đó đội ngũ y bác sĩ của Trạm lại thiếu nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động khám chữa bệnh tại địa phương. Cán bộ Trạm đã nỗ lực khắc phục khó khăn ban đầu để chủ động thích ứng, không để gián đoạn dịch vụ y tế. Trong đó, các chương trình y tế – dân số, duy trì công tác tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm, đảm bảo hoạt động khám chữa bệnh bảo hiểm y tế… đều được duy trì liên tục.

Cán bộ Trạm Y tế xã Ea Riêng tổ chức khám sức khỏe cho học sinh.

“Hiện nay chúng tôi thiếu bác sĩ chuyên khoa, thiếu về cơ sở vật chất. Ngoài khám, chữa bệnh, chúng tôi còn quản lý hồ sơ sức khỏe từng người dân, theo dõi các bệnh không lây nhiễm, tư vấn phòng bệnh. Khối lượng công việc tăng lên, nhưng việc chăm sóc sức khỏe cũng sát thực tế hơn” bà Thắm nói.

Có thể nói, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy thì bắt đầu từ 01/01/2026 Trạm y tế xã phường được chuyển về UBND cấp xã quản lý. Theo đó, đến nay sau hơn 05 tháng đi vào hoạt động 100% Trạm Y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã duy trì hoạt động ổn định và trở thành địa chỉ tin cậy trong công tác khám chữa bệnh ban đầu của người dân. Tuy nhiên, hiện nay nhiều Trạm y tế cũng đang chịu áp lực lớn về nhân lực. Trong đó, hiện toàn tỉnh vẫn còn Trạm y tế chưa có bác sĩ; nhiều trạm chỉ có 1 – 2 bác sĩ, khó đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng. Bên cạnh đó, gần 40% Trạm chưa hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ; một số đơn vị chưa được cấp lại giấy phép hoạt động sau khi chuyển giao, dẫn đến lúng túng trong tổ chức thực hiện. Cơ sở vật chất, trang thiết bị tại nhiều trạm chưa được đầu tư đồng bộ, thậm chí xuống cấp.

Trạm Y tế xã thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho phụ nữ mang thai.

Theo ông Nay Phi La- Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk, để khắc phục khó khăn cho y tế cơ sở, ngành y tế đã tham mưu cho chính quyền địa phương triển khai thực hiện các chính sách ưu tiên, thu hút nguồn nhân lực về xã, phường. Việc ban hành chính sách thu hút, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, cùng với kế hoạch biệt phái bác sĩ giai đoạn 2026-2030 là những giải pháp trọng tâm để từng bước củng cố y tế tuyến cơ sở. Mục tiêu không chỉ là “có bác sĩ”, mà là nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu ngay tại cộng đồng phù hợp với Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”.

“Sau khi có Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk đã nhanh chóng triển khai nhiều giải pháp nhằm giải quyết vấn đề nhân lực, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa và hệ thống 102 Trạm y tế xã, phường trên địa bàn. Trong đó, ngành y tế tăng cường bổ sung bác sĩ cho các bệnh viện công lập cũng như khuyến khích sự tham gia của hệ thống y tế tư nhân; đồng thời xây dựng kế hoạch luân phiên bác sĩ từ tuyến trên về khám và hỗ trợ chuyên môn tại các Trạm y tế xã. Đây là một trong những giải pháp rất cấp thiết, nhằm từng bước thu hẹp khoảng cách trong công tác khám chữa bệnh giữa các tuyến, tăng cường hội chẩn chuyên môn, tổ chức lịch khám hợp lý để giảm tình trạng chuyển tuyến không cần thiết. Trọng tâm trước mắt là tập trung củng cố hệ thống 102 trạm y tế, tăng cường đào tạo nhân lực tại chỗ, đồng thời mở rộng hợp tác chuyên môn với các bệnh viện lớn trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, ngành cũng đẩy mạnh xã hội hóa y tế, tăng cường phối hợp giữa hệ thống y tế công lập và tư nhân để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người dân”, ông Nay Phi La chia sẻ.

Hy vọng với sự chủ động từ cơ sở và định hướng đúng của ngành y tế, trong thời gian tới, Trạm y tế xã, phường sẽ có thêm động lực để từng bước khẳng định vai trò là nền tảng của hệ thống y tế cơ sở mà ở đó không chỉ là nơi khám chữa bệnh ban đầu mà tương lai Trạm y tế sẽ trở thành địa chỉ tin cậy và là nơi phát hiện sớm, quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân một cách toàn diện.

https://yte.daklak.gov.vn/ASPX/TinTuc_ChiTiet.aspx?iDV=1&id=167776